Samsun’da 21 Mayıs Çerkes Soykırımı ve Sürgünü'nün 161. yıldönümünde anma programı gerçekleştirildi

21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 161. yıldönümünde, Samsun'daki Kılıçdede Camisi tarihi bir anma etkinliğine ev sahipliği yaptı. Samsun Kafkas Çerkes Vakfı öncülüğünde düzenlenen programda, Çerkes halkının yaşadığı büyük trajedi bir kez daha hafızalarda canlandırıldı.

Samsunlu Çerkesler Atalarını Dualarla Andı

Anma programı, akşam namazının ardından Kılıçdede Camisi’nde okunan mevlid-i şerif ile başladı. Sürgün yollarında hayatını kaybeden Çerkes ataları için dualar edildi. İlkadım Belediye Başkanı İhsan Kurnaz'ın da katıldığı program sonrasında cami avlusunda lokum dağıtılarak katılımcılara ikramda bulunuldu.

Samsun Kafkas Çerkes Vakfı Başkanı Nurettin Güner, organizasyon boyunca katılımcılarla yakından ilgilenerek günün anlam ve önemini vurgulayan konuşmalar yaptı.

Etkinlik kapsamında okunan basın açıklamasında, 21 Mayıs 1864’te gerçekleşen Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olduğuna dikkat çekildi.

Açıklamada, Rus İmparatorluğu’nun yayılmacı politikaları sonucu Kafkasya’nın kanla işgal edildiği ve milyonlarca Çerkes’in katliamlar ve sürgünle karşı karşıya kaldığı belirtildi. 21 Mayıs tarihinin, bu sistematik yok etme sürecinin sembolü olduğu vurgulandı.

Kılıçdede Kampı: Acının İlk Tanıklarından Biri

Anma programının, tarihî anlam taşıyan Samsun Kılıçdede Kampı’nın bulunduğu alanda düzenlenmesi de dikkat çekti. Basın açıklamasında, 1864 yılı itibarıyla Karadeniz’i sağlıksız teknelerle geçerek Samsun’a ulaşan on binlerce Çerkes mültecinin burada ağır yaşam koşullarıyla karşılaştığı ifade edildi. Açlık, salgın hastalıklar ve yetersiz altyapı nedeniyle sadece bir yıl içinde on binlerce insan hayatını kaybetti.

Ayrıca, kamp alanının içinde bir zamanlar yer alan Çerkes mezarlığının, bu trajedinin sessiz tanığı olduğu hatırlatıldı.

Tarihî Hafıza ve Kültürel Mücadele Vurgusu

“Bugün dünyanın dört bir yanına dağılmış milyonlarca Çerkes, tarihine sahip çıkmakta, anadilini, kültürünü ve kimliğini yaşatmak için mücadele etmektedir" denilen açıklamada, 21 Mayıs’ın yalnızca bir yas günü olmadığı belirtilerek, bu günün aynı zamanda tarihsel adalet, insan hakları ve barış için bir farkındalık ve dayanışma günü olması geektiğinin altı çizildi. Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün uluslararası platformlarda tanınması ve resmen kabul edilmesi çağrısı yinelendi.

BASIN BİLDİRİSİ

21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 161. Yıl Dönümü Bugün burada, 21 Mayıs 1864’te vatanlarından koparılan, soykırım ile sürgün yollarında 1,5 milyon evladını yitiren Çerkes halkının yaşadığı büyük trajediyi unutmamak ve unutturmamak için bir araya geldik.

İnsanlık tarihinin tanık olduğu en büyük soykırım ve sürgünlerden birine maruz bırakılan Çerkes halkının yaşadığı büyük acının üzerinden tam 161 yıl geçmesine rağmen bu kara gün, halkımızın kolektif hafızasında derin ve silinmez izler bırakmıştır.

Bu trajedinin başlıca sorumlusu olan Rus İmparatorluğu, yüzlerce yıl boyunca yürüttüğü yayılmacı politikaları sonucunda, Kafkasya’yı kanla işgal etmiş; bölge halkının büyük bir kısmını katlederken geride kalanları ise vatanlarından kopararak sürgüne mahkûm etmiştir. 21 Mayıs 1864 tarihi, bu sistemli yok etme sürecinin sembolüdür. Ne yazık ki, aradan geçen onca zamana rağmen çok şey değişmemiştir; Rusya, bugün de dünyanın gözü önünde yayılmacı politikalarını ve insan hakları ihlallerini sürdürmektedir.

Bugün, bu programı sürgün mağdurlarının ayak bastığı ilk yerlerden biri olan Samsun Kılıçdede Kampı’nın bulunduğu alanda gerçekleştiriyoruz. Çerkes Sürgünü sırasında onbinlerce insan, açlık, hastalık ve kayıplarla dolu ağır yolculukların ardından Samsun’a ulaşmış; bu şehir, onların hayatta kalma mücadelesine tanıklık etmiştir. Şu anda bulunduğumuz bölge, Çerkes mülteciler için kurulan beş ana mülteci kamptan birine ev sahipliği yapmıştır. Aynı zamanda, burada bir Çerkes mezarlığı da bulunmaktaydı. Bu topraklar, hayatını kaybeden binlerce insanın sessiz tanığıdır.

Çok olumsuz şartlar altında, dar ve sağlıksız teknelerle Karadeniz’i geçmek zorunda kalan Çerkesler, karaya vardıklarında da yetersiz kamp imkânları ve sağlıksız çevre koşulları nedeniyle büyük zorluklar yaşamışlardır. Karahumma, tifüs ve çiçek gibi hastalıklar kısa sürede yayılmış; sadece 1864-1865 yılları içinde bu kamplarda on binlerce insan hayatını kaybetmiştir.

Bugün dünyanın dört bir yanına dağılmış milyonlarca Çerkes, tarihine sahip çıkmakta, anadilini, kültürünü ve kimliğini yaşatmak için mücadele etmektedir.

Bizler, 21 Mayıs’ı sadece bir yas günü olarak değil; aynı zamanda tarihsel adaletin, insan haklarının ve barışın tesisi için bir farkındalık ve dayanışma günü olarak görüyoruz. Tarihin karanlık sayfalarının aydınlatılması ve benzer acıların bir daha yaşanmaması adına, Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün uluslararası platformlarda tanınması ve bu trajedinin resmen kabul edilmesi yönündeki çağrımızı bir kez daha yineliyoruz.

161 yıl önce yaşanan bu acıyı Çerkesler unutmadı, unutturmayacak.

Soykırım ve sürgün yollarında yitirdiğimiz tüm atalarımızı rahmet ve saygıyla anıyor; onların mirasına sahip çıkmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz. Samsun Kafkas

Çerkes Vakfı 21 Mayıs 2025 – Samsun, Kılıçdede

Yayın Tarihi: 22/05/2025 - 12:35